جدید
خانه / تازه / دانستنی های عملیات والفجر ۸

دانستنی های عملیات والفجر ۸

دانستنی های عملیات والفجر ۸
به مناسبت روز حفاظت اطلاعات:

۲۰ بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر ۸+فیلم و تصاویر

رعایت اصول حفاظتی در عملیات والفجر ۸، به نسبت عملیات های پیش از آن پیشرفت درخور توجهی داشت، به طوری که دشمن نتوانست هیچ گونه اطلاعاتی را از انجام عملیاتی با این وسعت کسب کند و کاملاً غافلگیر شد.

پیروزی های جمهوری اسلامی با فتح خرمشهر به اوج خود رسید، غرب به منظور فراهم آوردن شرایط مناسب در تحمیل صلح و سازش به جمهوری اسلامی، تلاش اصلی را معطوف بر حفظ صدام کرد. بدین ترتیب از یک سو پافشاری و تصمیم قطعی غرب مبنی بر حفظ صدام و از سوی دیگر، عزم راسخ جمهوری اسلامی جهت حصول به اهداف حقه خود در جنگ و تسلیم نشدن در برابر فشارهای همه جانبه استکبار، به نوعی، حالت نه جنگ، نه صلح را میان طرفین حاکم کرد. در واقع حفظ صدام و بازداشتن ایران از پافشاری روی آرمان های خود، برقراری موازنه قوا بود. از این رو افزایش و تقویت توانایی های تکنولوژی عراق به ویژه نیروی هوایی، در دستور کار استکبار قرار گرفت و به دنبال آن دشمن سعی کرد فضا را به طور مطلق در اختیار بگیرد تا شاید به این وسیله به لحاظ ضعف های متعددی که داشت، صحنه جنگ را از میدان رزم زمینی به آسمان، دریا و شهرها بکشاند.

گذشته از استراتژی غرب و حمایت های همه جانبه علمی و نظیر از رژیم عراق، رژیم بعثی نیز تمامی توان خود را در جهت پشتیبانی و پاسخ گویی به نیازهای جنگ قرار داد.

اجتناب از جنگ در زمین مسطح – پس از عملیات های والفجر مقدماتی و والفجر ۱۰ – و در پی آن ابتکار عملیات در هورالهویزه طی دو عملیات بزرگ خیبر و بدر – به خصوص خیبر – موجب انفعال رژیم عراق و ایجاد نگرانی در میان حامیان منطقه ای و بین المللی او گردید، و متقابلا جمهوری اسلامی ایران که ابتکار عمل و برتری سیاسی و نظامی را همچنان در دست داشت، زمینه عملیات بعدی را با استفاده از تجربه عملیات در هور فراهم نمود.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

در این میان، عاملی که مجوب شد طراحان نظامی در انتخاب منطقه بعدی برای عملیات دقت بیشتری به عمل آورند، این بود که هیچ یک از عملیات های انجام شده پس از فتح خرمشهر دارای نتایجی نبود که قادر باشد برتری تعیین کننده ای را نصیب ایران کند. از این رو، لازم بود حرکت جدیدی در صحنه جنگ انجام شود که با آنچه از اول جنگ تا آن زمان به وقوع پیوسته بود، متفاوت باشد و فرماندهان نظامی عراق نیزاز پیش بینی آن ناتوان باشند. این حرکت، عبور از رودخانه عریضی همچون اروند و تسخیر منطقه مهم شبه جزیره فاو بود.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

اهداف عملیات

به لحاظ موقعیت جغرافیایی شمال خلیج فارس و منطقه فاو، عملیات والفجر ۸ از اهداف سیاسی – نظامی ویژه ای برخوردار بود که مهم ترین آن ها عبارت بودند از:

  • تصرف شهر فاو و تاسیسات بندری آن.
  • هم مرزی با کویت.
  • تهدید بندر ام القصر.
  • انهدام و یا تصرف سکوهای پرتاب موشک.
  • تامین خورموسی و تردد کشتی ها به بندر امام خمینی.
  • تسلط بر اروندرود.
  • انسداد راه ورود عراق به خلیج فارس.

ویژگی های منطقه فاو

منطقه فاو علاوه بر ارزش سیاسی – نظامی، به لحاظ فراهم سازی امکان حضور مقتدرانه ایران در خاک عراق و موقعیت جغرافیایی و طبیعی، دارای ارزش استراتژیک نیز بود و هم چنین معضلات ناشی از عدم تامین مناطق عملیاتی پیشین و مقابله با فشارهای دشمن پس از تصرف منطقه را هم مرتفع می کرد، زیرا با تلاقی بودن سواحل رودخانه اروند درهر دو سو و نیز وجود عارضه کارخانه نمک، عملا بیشتر زمین منطقه را برای دشمن غیر قابل استفاده کرده بود و این مساله کارایی زرهی ارتش عراق را کاهش می داد. همچنین احاطه آب از سه قسمت موجب شده بود، پدافند در برابر دشمن تنها در یک سمت انجام شود و آسیب پذیری از جناحین را کاهش دهد.

علاوه بر این ها، کوتاه بودن عقبه نیروهای خودی، پوشش مناسب منطقه برای پدافند هوایی، تسلط آتش بر روی خطوط و عقبه دشمن، امکان رعایت اصل غافلگیری، محدود بودن زمین و عمق قابل دسترس، از جمله عواملی بودند که بر میزان امیدواری ها نسبت به کسب پیروزی می افزود. اما در عین حال با توجه به ویژگی های خاص منطقه، مساله عبور از رودخانه و پشتیبانی عملیات، احداث پل، تردد قایق ها به ساحل دشمن و پهلو گرفتن آن ها در ساحل رودخانه ها، هر کدام به عنوان موانعی بودند که برداشتن آن ها از سر راه به سادگی امکان پذیر نبود. به همین دلیل در طرح ریزی عملیات، تدابیر ویژه ای برای رفع آن ها اتخاذ شد.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

منطقه عملیات

از آن جایی که زمین منطقه در میان آب محصور است، تحت تاثیر جذر و مد آب خلیج فارس و رطوبت دائم حاصل از آن می باشد. به همین دلیل، قسمت عمده ای از زمین منطقه باتلاقی، نمک زار و سست می باشد.

ارتفاع آب رود اروند، که از دریا تاثیر می پذیرد، در عمیق ترین قسمت رودخانه به ۲۵ متر می رسد . در ساحل رودخانه پوششی از چولان (بوته های بلند) و نی وجود دارد. ارتفاع چولان ها حداکثر ۵/۱ متر و ارتفاع نی ها ۳ تا ۴ متر می باشد؛ به گونه ای که انسان به راحتی می تواند در میان آن مخفی شود.

هم چنین نخلستان بزرگی در ساحل خودی و دشمن، که عمق آن بین ۲ تا ۵ کیلومتر متغیر است، وجود دارد که زمین اطراف آن اغلب سست است.

استعداد دشمن

منطقه عملیاتی در حوزه استحفاظی سپاه هفتم عراق قرار داشت. منطقه مسئولیت این سپاه از ابوالخصیب تا راس البیشه و قرارگاه تاکتیکی آن در ابوالخصیب بود و طول خط پدافندی اروند رود را با دو لشکر ۱۵ و ۲۶ پیاده و یگان هایی از نیروی دریایی پوشانده بود.

لشکر ۱۵ پیاده با یگان های زیر از ابوالخصیب تا جنوب سیبه – مقابل پالایشگاه آبادان – گسترش داشت:

  • تیپ های ۸ ، ۱۰۴، ۴۰۱، ۴۳۶ و ۴۳۹ پیاده.
  • دوگردان کماندویی.
  • پنج گردان تانک و نفربر.
  • پنج گردان جیش الشعبی.
  • گردان های ۱۵ و ۲۰ توپخانه.

لشکر ۲۶ پیاده نیز با یگان های زیر از جنوب زیادیه تا راس البیشه مستقر بود:

  • تیپ های ۱۰۷، ۱۱۳، ۱۱۰ و ۱۱۱ پیاده.
  • تیپ ۴۴۰ و ۴۴۱ پیاده ساحلی.
  • ناو تیپ های ۷ و ۷۲ دریایی.
  • گردان ۲۲ دفاع الواجبات.
  • دو گردان کماندو.
  • دوگردان تانک و نفربر.
  • چهار گردان جیش الشعبی.
  • گردان های ۲۲، ۹۴، ۷۹، ۳۳ و ۶۳۲ توپخانه.

با شروع عملیات، لشکرهای زیر نیز وارد منطقه شدند:

  • ۱۰، ۱۲، ۶، ۳ زرهی.
  • ۲، ۱۱، ۴، ۸، ۷، ۱۷، ۱۹و ۱۸ پیاده.
  • ۵ و ۱ مکانیزه.
  • دفاع ساحلی .
  • گارد ریاست جمهوری.

در مجموع، یگان هایی که قبل و حین عملیات والفجر ۸ در منطقه فاو حضور یافتند، برحسب تیپ و یا گردان مستقل به قرار ذیل می باشد:

الف – پیاده:

تیپ های ۴۱۴، ۲۹، ۷۰۲، ۷۰۴، ۴۴۲، ۵۰۲، ۱۱۱، ۱۱۰، ۱۰۴، ۴۷، ۵۰۱، ۴۱۹، ۴۸، ۳۹، ۲۲، ۲۳، ۲، ۶۰۲، ۶۰۳، ۷۰۳، ۹۶، ۹۵، ۱۰۸، ۴۲۱، ۴۲۴ و۵

ب – پیاده ساحلی:

تیپ های ۴۴۰، ۴۴۱ و ۴۴۳.

ج – زرهی:

تیپ های ۳۰، ۱۶، ۳۴، ۴۲، ۲۶ و گردان های تانک ۱۷ تموز، الرافدین، ذوالنورین و گردان ۴۳ از لشکر ۵.

د – مکانیزه:

تیپ های ۲۵، ۲۰، ۱۵، ۸ و ۲۴.

هـ – نیروی مخصوص:

تیپ های ۶۵، ۶۶ و ۶۸.

و – گارد ریاست جمهوری:

تیپ ۱ مکانیزه:

  • ۲ کماندو
  • ۳ نیروی مخصوص
  • ۴ مکانیزه
  • ۱۰ زرهی
  • یک گردان کماندویی

ز – کماندو:

  • تیپ های کماندویی سپاه های ۳، ۴، ۶ و ۷.
  • تیپ ۷۳ از لشکر ۱۷.
  • گردان حطین.
  • گردان ۵ از لشکر ۲۶.
  • گردان کماندویی لشکر ۱۵.

ح – جیش الشعبی:

شش قاطع جیش الشعبی تحت امر لشکر ۲۶.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

قوای خودی

قرارگاه خاتم الانبیاء صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم هدایت و اجرای عملیات را با دو قرارگاه عملیاتی کربلا و نوح بر عهده داشت. یگان های تحت امر این قرارگاه ها نیز به ترتیب زیر بودند:

قرارگاه کربلا (محور شمالی) هدایت نیروهای زیر را بر عهده داشت:

  • لشکر ۲۷ محمد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم.
  • لشکر ۲۵ کربلا.
  • لشکر ۷ ولی عصر (عج).
  • لشکر ۳۱ عاشورا.
  • لشکر ۵ نصر.
  • لشکر ۸ نجف اشرف.
  • لشکر ۱۴ امام حسین علیه‌السلام.
  • لشکر ۱۷ علی ابن ابی طالب علیه‌السلام.
  • تیپ مستقل ۳۲ انصارالحسین علیه‌السلام.
  • تیپ مستقل ۱۵ امام حسن علیه‌السلام.
  • تیپ مستقل ۴۴ قمر بنی هاشم علیه‌السلام.

قرارگاه نوح :

  • لشکر ۱۹ فجر.
  • تیپ مستقل ۳۳ المهدی (عج).
  • ۱۶ گردان از توپخانه

هم چنین، چهار قرارگاه فرعی با ماموریت های جداگانه به شرح ذیل تشکیل شدند:

۱- قرارگاه یونس ۱: تحت امر قرارگاه نوح بود با ناو تیپ کوثر ماموریت تصرف اسکله العمیه را بر عهده داشت.

۲- قرارگاه یونس ۲: قرارگاه عملیاتی نیروی دریایی ارتش و تحت امر قرارگاه خاتم الانبیاء بود و ماموریت تصرف اسکله الکبر را بر عهده داشت.

۳- قرارگاه رعد: قرارگاه عملیاتی نیروی هوایی ارتش بود و ماموریت پشتیبانی هوایی و پدافند هوایی را بر عهده داشت.

۴- قرارگاه شهید سلیمان خاطر: قرارگاه عملیاتی هوانیروز بود با ماموریت تشکیل تیم آتش، تخلیه مجروح و هلی برد نیرو.

ضمناً قرارگاه قدس نیز به سه تیپ ۲۱ امام رضا علیه‌السلام، ۱۰ سیدالشهدا و ۱۸ الغدیر ماموریت تک پشتیبانی در محور بوارین را بر عهده داشت.

طرح عملیات

در طراحی مانور عملیات، دو عامل به طور قابل ملاحظه ای موثر بودند:

  ۱. تجارب عملیات بدر.

  ۲. پیچیدگی ها و ویژگی های خاص عملیات والفجر ۸.

اگر سپاه پاسداران تجربه گران بهای دو عملیات خیبر و بدر در هورالهویزه را به همراه نداشت، قطعا طراحی عملیات والفجر ۸ با مشکل روبه رو می شد.

در طراحی مانور این عملیات چند مساله حایز اهمیت بود که عبارتند از:

  • آگاهی از چگونگی و حالت های خاص آب اروند در نوبت های خاص هفته، ساعت، شب و روز و… .
  • عملیات عبور غواص ها از رودخانه.
  • عملیات شکستن خط و پاکسازی سرپل به دست آمده.
  • مرحله بندی عملیات.
  • توسعه در عمق.
  • و…

نسبت به درک حالت های مختلف آب اروند رود، ماه ها کار صورت گرفت و با جمع بندی اطلاعات موجود در تاریخچه این رودخانه و نیز شرایط جوی منطقه خسروآباد و فاو طی بیست ساله گذشته که از اداره هواشناسی گرفته شد، هیچ گونه مشکلی به نظر نمی رسید.

در مورد عملیات عبور غواص ها از رودخانه آموزش و تمرین های زیادی انجام شد. این اقدام برگرفته از تجربه عملیات بدر بود. این عملیات، اوج خطرپذیری نیروهای انقلاب را به نمایش گذاشت. در این باره، یکی از نگرانی های اصلی، تاثیر جریان آب بر حرکت غواص ها و دور شدن آن ها از هدف خاص واگذار شده به آن ها بود.

مرحله بندی عملیات، پی بردن به نحوه عبور از رودخانه، چگونگی شکستن خط و گرفتن سرپل و چگونگی هوشیاری دشمن قطعا نیازمند حضور در غرب اروند و شناخت بیشتری از واکنش های دشمن بود. با توجه به عکس، نقشه و اطلاعات به دست آمده از زمین، چهار مرحله برای عملیات مشخص گردید:

۱- عبور از رودخانه و شکستن خط و پاکسازی سرپل به دست آمده.

۲- تصرف شهر فاو، رسیدن به خورعبدالله و استقرار در منطقه مثلثی شکل شمال شهر. هم چنین، استقرار در پایگاه دوم موشکی در شمال غربی شهر.

۳- پیشروی تا ابتدای کارخانه نمک و تشکیل خط دفاعی به موازات این منطقه از ساحل تا خورعبدالله.

۴- رسیدن به زمین انتهای کارخانه نمک و کانال انتهای کارخانه واقع در جاده ام القصر تا ساحل رودخانه.

ماموریت مرحله اول به عهده لشکرهای ۷ ولی عصر، ۵ نصر، ۴۱ ثارالله، ۳۱ عاشورا، ۲۵ کربلا، ۱۴ امام حسین علیه‌السلام و تیپ های ۴۴ قمر بنی هاشم و ۳۳ المهدی بود.

در مرحله دوم، لشکرهای ۲۷ محمد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، ۱۷ علی ابن ابی طالبعلیه‌السلام و در مرحله سوم لشکرهای ۸ نجف و ۳۱ عاشورا برای تحقق طرح مانور لحاظ شدند. در مرحله چهارم نیز همه یگان ها برای انجام عملیات مدنظر بودند.

در خصوص توسعه در عمق باید متذکر شد در عملیات های بزرگی که پس از فتح خرمشهر انجام شد، همواره میان عمق بخشیدن به عملیات وتوان موجود از یک سو، و هماهنگی پیشروی با پشتیبانی عملیات از لحاظ مهندسی و … از سوی دیگر، تعارض وجود داشت. در این عملیات توسعه در عمق و استمرار عملیات مورد توجه بود.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

شرح عملیات

سرانجام پس از حل معضلات اساسی عملیات و تکمیل طرح مانور و تامین پشتیبانی های مورد نظر و سازماندهی قرارگاه ها و یگان ها، دستور انجام عملیات در ساعت ۲۲:۱۰ تاریخ ۲۰/۱۱/۱۳۶۴، توسط فرمانده کل سپاه با قرائت رمز عملیات به این شرح، صادر شد:

بسم الله ارحمن الرحیم. لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم. قاتلو هم حتی لا تکون فتنه. یا فاطمهالزهرا، یا فاطمهالزهرا، یا فاطمهالزهرا.

یگان های نیروی زمینی سپاه با پشتیبانی آتش طرح ریزی شده، تهاجم خود را در محورهای مورد نظر آغاز و مبادرت به شکستن خط کردند.

گسترش وضعیت و تامین هدف های عملیات در همان شب اول چنان غیر منتظره بود که نیروهای پشتیبان که می بایستی برای تامین مراحل بعدی عملیات در صبح یا شب دوم عملیات به کار گرفته می شدند، در ساعت ۱۲ همان شب وارد منطقه شدند. پس از پاکسازی خط اول، در ادامه کار دو مساله عمده در پیش روی رزمندگان قرار داشت:

یکی دور زدن و محاصره شهر و حضور در محور ساحلی واقع در جناح شمالی. حضور در محوریادشده، نقش موثری را در مقابله با پاتک های دشمن و نیز تثبیت و تامین سرپل اولیه داشت لذا دو لشکر پرتوان وقدرتمند سپاه که ماموریت دستیابی به اهداف فوق را داشتند، به منظور پاکسازی والحاق خط اول، تلاش خود را شروع کردند. بدین ترتیب قبل از روشن شدن آزمایش‌های مربوط به هوا و پس از درهم شکستن مقاومت های ضعیف دشمن، یگان مامور جهت تصرف شهر فاو، ابتدا با حضور در مدخل ورودی شهر، به محاصره آن پرداخت.

در جنوب شهر فاو نیز یکی دیگر از یگان ها با طی نمودن مسافت زیادی در عمق، به صورتی باورنکردنی خود را به خور عبدالله رساند و شهر فاو از شمال و جنوب به محاصره درآمد.

پاکسازی جنوب شهر فاو و باقی مانده نیروهای پراکنده و غیر منسجم دشمن، که در منطقه به صورت سرگردان حضور داشتند دنبال می شد. با حضور پرقدرت نیروها پس از محاصره شهر فاو در محور ساحلی و نیز دستیابی به خور عبدالله در جنوب فاو، پاکسازی عناصر باقی مانده دشمن در راس البیشه آغاز شد. در نتیجه یگان مامور به تصرف شهر فاو، پس از رفع موانع موجود و مقابله با مقاومت های پراکنده دشمن، توانست با انهدام مقر تیپ ۱۱۱ و به اسارت گرفتن فرمانده آن، شهر فاو را به صورت کامل پاکسازی کند. در نتیجه تا پایان روز اول، رزمندگان اسلام موفق به تصرف شهر فاو و پاکسازی کامل منطقه و حضور در شمال فاو(محور ساحلی) شدند و بدین ترتیب مراحل اول و عملیات انجام پذیرفت.

دشمن در شرایطی که جمهوری اسلامی را فاقد توانایی و قابلیت اجرای عملیات عبور از رودخانه ارزیابی می کرد، پس از مواجهه با حضور قدرتمندانه نیروهای اسلام در شهر فاو و بعد از گذشت سه روز از شروع عملیات، به تدریج نسبت به ابعاد عملیات فاو هوشیار شده و لشکر گارد را وارد منطقه کرد. شتاب زدگی و عدم توجیه کامل نسبت به منطقه، موجب گردید که نیروهای لشکر گارد سوار برخودرو و در حال حرکت به سمت منطقه درگیری، در محاصره نیروهای خودی افتاده و به هلاکت برسند. از این زمان بود که نبرد سنگین به مدت ۷۵ روز ادامه پیدا کرد.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

فاو از حضور تا تثبیت

حضور نظامی ایران در فاو، نشانگر بی ثباتی حکومت بغداد و ضعف و ناتوانی ارتش عراق بود.

دشمن پس از ناتوانی در باز پس گیری یک باره فاو، شیوه پیشروی لاک پشتی را آغاز کرد تا بلکه بتواند قسمت های محدودتری را تصرف کند. و خط تبلیغاتی رسانه های جهانی هم در تحرکات نظامی دشمن بی تاثیر نبود، چنانچه نشریه واشنگتن پست طی گزارشی نوشت:

«عراق نمی تواند اجازه دهد ایرانی ها در این شهر باقی بمانند، زیرا این مساله به احتمال قوی عواقبی تضعیف کننده از نظر روحی و سیاسی در داخل عراق و نیز در کشورهای همسایه خواهد داشت… تصرف شبه جزیره فاو توسط نیروهای ایران و غافلگیری عراقی ها، به طوری که هنوز هم موفق به بیرون راندن سربازان ایرانی از منطقه نشده اند، بغداد را سخت سرافکنده کرده است.»

رادیو بی بی سی نیز طی تفسیری اظهار داشت:

«ایران به خوبی در زمین از عهده نیروها برآمد و تصرف این همه اراضی عراق، ضربه ای تحقیر آمیز به عراق وارد کرده است.»

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

مشکلات باز پس گیری فاو برای دشمن

دشمن در انجام پاتک می بایست از نیروی زرهی مکانیزه استفاده می کرد که با توجه به باتلاقی بودن زمین عمدتا محدود به جاده می شد و این وضعیت با توجه به آتش توپخانه بر روی جاده ها و حضور قدرتمند نیروهای ایران در آن جا، امکان مانور را از دشمن می گرفت. به علاوه نظر به این که قسمتی از منطقه پوشیده ازنخل است، راه حل دیگر جنگ تن به تن در نخلستان بود. اما نیروهای دشمن توانایی و روحیه مناسب برای این کار را نداشتند.

تلاش های دشمن در این فاصله عمدتا در سه محور خلاصه می شود:

  ۱. ادامه پاتک در برخی از محورها، خصوصا کارخانه نمک و جاده ام القصر.

  ۲. گسترش عقبه ها و احداث جاده و مواضع جدید توپخانه و … .

  ۳. طراحی استراتژی دفاع متحرک.

دشمن به منظور حل بحران های ناشی از فتح فاو و ضایعات وارده به ارتش خود، علی رغم رکود جبهه ها و نیز عدم توانایی در عقب راندن نیروهای خودی، مکررا تبلیغاتی را مبنی بر بازپسگیری منطقه عملیاتی والفجر ۸، انجام می داد.

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

خلاصه گزارش عملیات :

نام عملیات : والفجر ۸ (فاو)

زمان اجرا : ۲۰/۱۱/۱۳۶۴

رمز عملیات : یا فاطمه الزهرا(سلام‌ الله‌ علیها)

مکان اجرا : منطقه عملیاتی اروند – جزیره فاو عراق – جنوبی ترین محور جنگ

تلفات دشمن (کشته ، اسیر و زخمی) : ۵۷۰۰۰

ارگان های عمل کننده : رزمندگان سپاه‌ پاسداران‌ انقلاب‌ اسلامی‌

اهداف عملیات : در هم شکستن ماشین جنگی عراق ، فتح شهر مهم فاو ، قطع ارتباط دریایی عراق با خلیج فارس و تهدید شهر بصره عراق

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

 دستورالعمل حفاظتی منطقه عملیاتی والفجر ۸

حفاظت اطلاعات یکی از اصول مهم غافلگیری در عملیات های نظامی است. در طول جنگ تحمیلی نیز، مسئولان و فرماندهان بر رعایت مسائل حفاظتی در جریان اجرای عملیات های نظامی تأکید خاصی می کردند. رعایت اصول حفاظتی در عملیات والفجر ۸، به نسبت عملیات های پیش از آن پیشرفت درخور توجهی داشت، به طوری که دشمن نتوانست هیچ گونه اطلاعاتی را از انجام عملیاتی با این وسعت کسب کند و کاملاً غافلگیر شد. سند زیر بخشی از دستورالعمل حفاظتی عملیات والفجر ۸ است که از سوی قرارگاه خاتم الانبیاء تنظیم و به قرارگاه های مربوطه ابلاغ شده است.

این سند گواه روشنی بر این مسئله است که در طراحی دستورالعمل حفاظتی عملیات، فرماندهان نظامی با دقت تمام ابعاد مختلف موضوع را بررسی و دستورالعمل اجرایی آن را به یگان های تابعه ابلاغ می کردند.

به پیوست پنج برگ طرح حفاظتی منطقه مانور به همراه دوازده پیوست در هجده برگ ابلاغ می شود. در این رابطه موارد زیر لازم الاجراست:
۱) دستورالعمل حفاظتی در سطح فرمانده قرارگاه تهیه شده است؛ بنابراین، لازم است با مطالعه دقیق اصل طرح، پیوست های آن و بحث در جلسه با حضور مسئولا ن مربوطه، دستورالعمل های اجرایی را بر اساس آن تهیه و به یگان ها و واحدهای مربوطه ابلاغ کنید؛
۲) کل دستورالعمل نباید عیناً تکثیر و در اختیار واحدها و یگان ها قرار داده شود، بلکه موارد مربوط به هر واحد همراه با دستورالعمل اجرایی آن به واحد مزبور و موارد مربوط به هر یگان همراه با دستورالعمل اجرایی آن به یگان مربوطه ابلاغ شود؛
۳) تیمی برای نظارت بر اجرای صحیح موارد ابلاغی معلوم و بر حسن اجرا و پیگیری موارد مربوطه نظارت کنید؛ و
۴) نسخه ای از تمامی اقدامات خود را درباره این طرح به قرارگاه خاتم – حفاظت اطلاعات ارسال کنید.

فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) سپاه
طرح حفاظتی مانور
الف) اقدامات حفظ سر
۱) نام افرادی که از هر قرارگاه و قرارگاه خاتم و یگان های تابعه می توانند تا بیست روز آینده در جریان طرح مانور قرار بگیرند، مشخص و یک بار دیگر ارسال می شود. تمامی افرادی که در جریان طرح مانور قرار گرفته اند، باید نسبت به نگهداری اسرار مربوط به این عملیات که اسرار اسلام است کاملا دقت کنند […]؛
۲) فرماندهان مناطق موظف اند برای حسن اجرای بندهای ۵ و ۶ و ۷ و ۸ و ۱۰ و ۱۴ و ۱۶ و ۱۸ (پیوست ۱)، دستورالعمل های اجرایی لازم را تهیه، به یگان ها و واحدهای تابعه ابلاغ و حسن اجرای آن را پیگیری کنند . هم چنین، در مورد بند ۱۰ معلوم شود هر یگان توانایی وارد کردن چند وسیله نقلیه به منطقه را دارد، در مورد بند ۱۶، نیز برنامه مرخصی ها تنظیم و به واحدها و یگان ها ابلاغ شود و در مورد بند ۷، نسبت به جمع آوری باسیم و قطع FX برای اطمینان خاطر اقدام شود؛
۳) تهیه و تکثیر تمامی کالک ها و نقشه های عملیاتی باید طبق دستورالعمل شماره ۱۳۳۱/۱-۱/س مورخ ۲۸/۳/۶۴ باشد و بر اساس این دستورالعمل، تکثیر، ثبت، حمل و نگهداری شود؛
۴) نحوه حضور فرماندهان در منطقه باید بدین صورت باشد که برای پوشش حضور فرماندهان در منطقه جدید بخش نامه شماره ۱۵۲۰-۱/۳/۲-۱/س مورخه ۲۶/۳/۶۴ ارسال شود و به اطلاع تمامی گردان ها برسد تا حضور جدید فرماندهان برای آنها توجیه شود، در ضمن، فرماندهی قرارگاه برنامه سرکشی را طوری تنظیم کند که فرماندهان مورد نظر از خطوط منطقه هدف بازدید کنند. لباس تمامی فرماندهان در سرکشی، لباس کار سپاه و ماشین های وانت و جیپ میول و سایر وسایل نقلیه عادی باشد. فرماندهان شناخته شده باید کم ترین حضور را داشته باشند و در صورت نیاز، صبح خیلی زود یا در شب کار بازدید را انجام دهند و در بازدید، ضمن همراه داشتن راهنما از رجوع به پایگاه های سپاه و صحبت با برادران مستقر در آن جا شدیداً خودداری و پوشش لازم را درباره ملاقات های احتمالی از پیش تهیه کنند؛
۵) نحوه حضور برادران شناسایی در منطقه باید بدین صورت باشد که تمامی برادران شناسایی یگان ها باید تحت پوشش ناو تیپ ماهشهر در منطقه حضور یابند و تمامی مفاد پیوست ۳ (پیوست شناسایی) را دقیقاً رعایت کنند. قرارگاه ها موظف اند ضمن هماهنگی قبلی با قرارگاه نوح در این مورد، بخش نامه اجرایی لازم را به یگان ها و واحدهای توجیه شده ارسال کنند؛
۶) تمامی دستورالعمل های خیلی محرمانه به بالا که تهیه و ابلاغ می شوند باید دست نویس باشند، و از سوی مسئول طرح و عملیات شماره گذاری و بایگانی شوند و تا پایان عملیات از انتقال سوابق نامه های مزبور به دبیرخانه خودداری گردد؛ و
۷) تبلیغات برای جذب نیرو با عنوان های نابودی صدام، ادامه جنگ، در دست اقدام بودن عملیات و عنوان های مشابه بلامانع است.

ب) اقدامات ضدشناسایی
پیش از یادآوری اقدامات ضدشناسایی به ذکر توانایی های دشمن در جمع آوری اطلاعات می پردازیم (در منطقه هدف) که عبارت اند از:
۱) دیده بانی
دکل های دیده بانی دشمن در منطقه یک یا دو دکل صد متری است که یکی از آنها در کنار شهر فاو قرار دارد، افزون بر این، تعدادی دکل ۴۲ متری فعال – که قبلاً دکل های برق رسانی بوده و در مواقع لزوم از آنها استفاده دیده بانی می شود – وجود دارد که این امکان را به دشمن می دهد تا تمامی جاده های موجود در منطقه الف، به ویژه جاده حاشیه ای رودخانه و جاده های آنتنی عمود بر آن ( از خارج به داخل) را کاملاً زیر دید داشته باشد و تمامی نقل و انتقالات و فعالیت های جدید مهندسی را ثبت کند. (جاده های داخل نخلستان مستثنی است).

۲) گشتی های شناسایی
این گشتی ها که نسبتاً فعال نیز هستند، تغییرات در خط لجمن و تغییرات در تعداد کمین ها و… را ثبت و گزارش می کنند.

۳) گشتی های شناسایی در عمق
این گشتی ها به راحتی از فاصله موجود بین سنگرهای نیروهای خودی در خط سود جسته، با استفاده از تاریکی هوا تا پشت خطوط لجمن ما آمده و حتی چند مورد تا روی جاده بهمن شیر رسیده و اقدام به جمع آوری اطلاعات کرده اند؛ بنابراین، استتار بین نخل ها و تغییرات محسوس در این منطقه و احداث جاده ها، اماکن و … جدید می تواند مورد شناسایی این گشتی ها قرار گیرد (ظرف یک سال گذشته دو مورد دیده شده است).

۴) عکس هوایی
تاکنون، دشمن در حالت عادی به طور متوسط هفته ای یک پرواز شناسایی در منطقه دارد و می تواند با عکس های هوایی خود (و هم چنین ماهواره ها) تمامی تغییرات در سطح زمین (جاده – مواضع توپخانه – بنه مهمات محل قرارگاه و…) را دقیقاً ثبت کند.

۵) رادار رازیت
دشمن به استعداد هر تیپ یک رادار رازیت در منطقه مستقر کرده است و رادارهای رازیت آن طوری نصب شده که منطقه یکدیگر را می پوشاند و در ارتفاع حداقل ده متر مستقرند. این رادارها قادر به ثبت تغییرات داخل نخلستان ها نیستند، اما به دلیل آن که در نقاط مرتفع نصب شده اند، رفت و آمد وسایل نقلیه در جاده خسروآباد و جاده های عمود بر آن (چوئیبده به قاسمیه و…) را ثبت می کند؛ بنابراین، حجم ترددها در این منطقه (حتی در شب) می تواند زیر دید رازیت باشد. بدین ترتیب، در قسمت هایی که فاصله جاده از نخل ها زیاد می شود. این دید به راحتی انجام پذیر است.

اقدامات ضدشناسایی
۱) برای کور کردن دید رازیت ها، خاکریز جاده خسروآباد تکمیل و مابین پل های روی نهرها – که تردد در دید است – با میله و گونی، دید کور شود؛
۲) در مورد سایر جاده های منطقه الف، به ویژه جاده های انشعابی از چوئیبده باید روی هر یک از جاده هایی که یا انحنا دارند یا بر خسروآباد عمود نیستند، یک بلدوزر برای خاکریز زدن کار کند و به مرور خاکریز بزند؛
۳) برای خنثی کردن فعالیت های دیده بانی، تمامی ترددهای سنگین در شب و با نور خاموش انجام پذیرد و ترددها در روز به حداقل تعداد خود (و آن هم ترددهای عادی و با خودروهای عادی) برسد. هم چنین، تا حد امکان انجام فعالیت های مهندسی سنگین تحت این پوشش که روز گرم است و نمی توان کار کرد، در شب انجام شود. باید یادآور شد که در شب نیز، از دید رازیت مصون نیستند؛
۴) برای خنثی کردن فعالیت گشتی شناسایی و گشتی های در عمق [از سوی دشمن]، لازم است تعداد کمین اضافه، و در فاصله بین سنگرها و در راه های نفوذپذیر گشتی، کمین گذاشته شود؛
۵) برای جلوگیری از عکس هوایی باید تمامی مقررات پیوست های ۵ و ۴ و ۲ به طور دقیق به مورد اجرا گذاشته شود؛
۶) تمامی وسایل جدیدی که به منطقه وارد می شوند، باید در بین نخلستان ها استتار و مفاد پیوست این بخش نامه دقیقاً اجرا شود (پیشگیری از مشخص شدن در عکس هوایی)؛
۷) تردد، باید تنها از مسیرهایی انجام شود که در پیوست ۱ آمده است؛ و
۸) تمامی اقدامات پشتیبانی و تدارکات نیز باید مطابق پیوست ۱۰ باشد.

ج) کنترل تردد جاسوسی (اقدامات ضدجاسوسی)
عوامل جاسوس دشمن با سودجویی از عناصر ستون پنجم خود از راه های زیر اقدام به جمع آوری اطلاعات جاسوسی می کنند:
۱) هرچند عرب های محلی در حاشیه بهمن شیر حزب اللهی هستند، اما در بین آنها، عناصر مزدوری نیز دیده می شود که از طریق لنج داران یا گشتی های در عمق دشمن با سرپل های موجود در شادگان و اهواز اطلاعات موجود منطقه را منتقل می کنند؛ و
۲) از آن جا که تاکنون، برای عملیات مهندسی و کارهای تدارکات از نیروهای قراردادی بومی استفاده شده است، در بین این افراد، عوامل ستون پنجم دشمن، به ویژه عرب های محلی وجود دارد که اطلاعات جدید را منتقل می کنند.

شیوه مقابله
برای مقابله با فعالیت های جاسوسی باید اقدامات زیر انجام شود:
۱) تخلیه مردم حاشیه بهمن شیر: بدین ترتیب که ضمن مذاکره با استانداری برای تخلیه تمامی بومی های نوار مرزی نسبت به تخلیه آنها از چزابه تا فاو اقدام کرد. البته، باید نخست از منطقه شوش و بستان آغاز کرد و سپس، به این منطقه رسید؛
۲) کنترل تردد: بدین صورت که منطقه به دو ناحیه الف و ب تقسیم و مقررات ویژه ای که برای این امر در نظر گرفته شده است (پیوست ۵) دقیقاً رعایت شود؛
۳) نیروهای قراردادی: بدین ترتیب که تمامی نیروهایی که مهندسی و تدارکات استفاده می کند باید شرایط زیر را دارا باشند:
– غیربومی باشند، یعنی از افراد موجود در منطقه استفاده نشود؛
– حتی المقدور بسیجی باشند (از غیر خوزستان) و نسبت به آنها استعلام صلاحیت شده باشد؛
– در صورتی که بسیجی نیستند، غیربومی و از سنین نسبتاً بالا (۲۷ سال به بالا) و کم سواد (کم تر از دیپلم) استفاده شود؛ و
– برای حسن اجرای بندهای مزبور حتماً یک نفر فرد واجد شرایط به عنوان پرسنلی این افراد معلوم شود و
۴) یگان های مستقر در منطقه (یگان های غیر سپاه) مطابق پیوست ۹ تخلیه شوند.

اقدامات ضد شنود و جنگ الکترونیک
– اجرای طرح امربر (پیک) مطابق پیوست ۶؛
– زدن هر نوع دکل مخابراتی جدید در منطقه الف و ب به کلی ممنوع و از هیچ بی سیم و FX جدیدی در رابطه با این مانور نباید در مناطق زرد و قرمز استفاده کرد. این امر، به ویژه در مورد ارتباط بین قرارگاه های تاکتیکی و اصلی و دسته های در خط و قرارگاه های تاکتیکی و… باید به شدت رعایت شود؛
– مخابرات باید فهرست تمامی افرادی را که قرار است در منطقه فعالیت باسیم کنند، پیش از فعال شدن به حفاظت اطلاعات رده مربوط داده و حفاظت اطلاعات پس از استعلام صلاحیت جواب مناسب را بدهد؛
– انجام مقررات کد و رمز مطابق پیوست ۸ این پیوست به دلیل آن که به زمان عملیات مربوط است بعداً ابلاغ می شود؛ و
– سایر مقررات مخابرات طبق دستورالعمل جداگانه ای متعاقباً اعلام خواهد شد.

منابع:

فصلنامه نگین – شماره ۳ منبع: آرشیو مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ

پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس

پایگاه جامع عاشورا

مستندی از عملیات والفجر۸:

 

20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر
20 بهمن،سالروز عملیات غرور انگیز والفجر 8+فیلم و تصاویر

ک

ارسال دیدگاه

ایمیل شما نشر نخواهد شد

امارگیر سایت