جدید
خانه / تازه / چند ویژگی بندگان ویژه خداوند

چند ویژگی بندگان ویژه خداوند

چند ویژگی بندگان ویژه خداوند

در قرآن کریم فراوان می توان داستان و حکایت افرادی که مورد لطف و رحمت خداوند قرار گرفته اند یافت که در این مجال خلاصه ای از این موارد را بیان می کنیم.

http://www.allah.org/allah.jpg

خداوند دو گونه رحمت دارد یکی رحمت عام خدا است که شامل دوست و دشمن، مۆمن و کافر، نیکوکار و بدکار می باشد، رحمت دیگر خداوند رحمت خاص اوست که از آن به رحمت (رحیمیه) یاد می شود. این نوع رحمت ویژه بندگان صالح و فرمان بردار اوست، زیرا آنها به حکم ایمان و عمل صالح، شایستگی این را یافته اند که از رحمت و بخشش و احساس خاصی که آلودگان و تبهکاران از آن بهره ای ندارند برخوردار شوند.

در قرآن کریم فراوان می توان داستان و حکایت افرادی که مورد لطف و رحمت خداوند قرار گرفته اند یافت، از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره داشت:

حضرت یعقوب علیه السلام

یکی از این موارد، رحمت خاص خداوند به حضرت یعقوب علیه السلام است و این رحمت خداوند، در نتیجه صبر و استقامت آن حضرت در مواجهه با بلایا و ناامید نشدن از رحمت خداوندی و حسن ظن به ذات مبارکش بوده است.

الف) امید به رحمت خداوند

حضرت یعقوب بعد از، از دست دادن فرزند دیگرشان بنیامین نه تنها امیدش را از خداوند متعال سلب نکرد بلکه فرمود: فرمود: “امید است خداوند همه ایشان را به من برگرداند”(یوسف/ ۸۳) و همانگونه نیز شد و با این جمله اظهار امیدوارى کرد به اینکه هم یوسف برگردد و هم برادر مادریش و هم برادر بزرگش، و از سیاق برمى‏آید که این اظهار امیدواریش مبنى بر آن صبر جمیلى است که او در برابر تسویلات نفسانى فرزندان از خود نشان داد و این است ثمره امید به خداوند.

مردى از رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم درخواست کرد که چیزى به من بیاموز تا با انجام دادن آن خدا در آسمان و مردم در زمین مرا دوست داشته باشند، حضرت به او فرمود: (فقط) به آنچه در نزد خداست، چشم امید داشته باش تا خداوند تو را دوست بدارد، و به آنچه که در نزد مردم است بى‏میل و رغبت باش، تا مردم نیز تو را دوست داشته باشند. (پاداش نیکی ها و کیفر گناهان / ۴۶۱  ) و فرمود: با اینکه خدا رحمتش از همه چیزها وسیع‏تر است، خدا تعجّب مى‏کند که چرا بندگان ناامیدند. (إرشاد القلوب / ترجمه سلگى /  ج‏۱ /  ۲۷۹)

در آیه ” عَسى‏ رَبُّکُمْ أَنْ یَرْحَمَکُمْ” به این اصل اشاره شده است که ربوبیت خداى تعالى، اقتضاى آن را دارد و آن اصل این است که: بر بندگان خود- در صورتى که به مقتضاى خلقت خود مشى کنند- رحم کند و به سوى فطرتشان ارشاد نماید و این رحمت عام خداوندی است مگر اینکه از خط مرزى خلقت خود منحرف گشته و از راه فطرت بیرون شوند. پیامبران نیز بعد از پشت سر گذاردن ابتلائات و انجام رسالاتشان بود که شایستگی رحمت خاص خداوند را یافتند

ب) حسن ظن به خداوند

یکی از دیگر ویژگی‌های حضرت یعقوب که منجر به رحمت خداوندی گردید حسن ظن آن حضرت به خداوند متعال بود : فرموده” عَسَى اللَّهُ أَنْ یَأْتِیَنِی بِهِمْ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْعَلِیمُ الْحَکِیمُ” صرف اظهار امید است نسبت به بازگشت فرزندان، به اضافه اشاره به اینکه به نظر او یوسف هنوز زنده است. چرا که من مى‏دانم” او از درون دل همه آگاه است و از همه حوادثى که گذشته و مى‏گذرد با خبر به علاوه او حکیم است و هیچ کارى را بدون حساب نمى‏کند”. (إِنَّهُ هُوَ الْعَلِیمُ الْحَکِیمُ).

روایت در باب حسن ظن به خداوند فراوان است از آن جمله امام رضا علیه السّلام فرمود: به خدا خوش گمان باشید. زیرا خداى عزوجل میفرماید: من نزد گمان بنده مۆمن خویشم، اگر گمان او خوبست، رفتار من خوب و اگر بد است، رفتار من هم بد باشد. (أصول الکافی / ترجمه مصطفوى / ج‏۳ / ۱۱۶)

حضرت داود علیه السّلام گفت: بار خدایا کسى که تو را شناخت و به تو حسن ظن پیدا نکرد، هرگز به خدا ایمان نیاورده است. (مشکاه الأنوار / ترجمه عطاردى/ ۳۲)

رحمت

حضرت لوط

ما او را در رحمت خاص خویش داخل کردیم” (وَ أَدْخَلْناهُ فِی رَحْمَتِنا)” چرا که او از بندگان صالح بود” (إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِینَ). (انبیاء/۷۵)

لوط از پیامبران بزرگى است که هم عصر با ابراهیم بود، و همراه او از سرزمین بابل به فلسطین مهاجرت کرد، و بعدا از ابراهیم جدا شد و به شهر” سدوم” آمده چرا که مردم آن منطقه غرق فساد و گناه، مخصوصا انحرافات و آلودگیهاى جنسى بودند، او بسیار براى هدایت این قوم منحرف تلاش و کوشش کرد، و در این راه خون‏دل خورد، اما کمتر در آن کوردلان اثر گذارد.

سرانجام چنان که مى‏دانیم قهر و عذاب شدید الهى آنها را فرا گرفت، و آبادیهایشان به کلى زیر و رو شد، و جز خانواده لوط (به استثناى همسرش) همگى نابود شدند.

رحمتی که شامل حال حضرت لوط گردید یکی نجات او و خانوده اش از آن شهر و دیار ” ما او را از شهر و دیارى که کارهاى پلید و زشت انجام مى‏دادند رهایى بخشیدیم” (وَ نَجَّیْناهُ مِنَ الْقَرْیَهِ الَّتِی کانَتْ تَعْمَلُ الْخَبائِثَ)(انبیاء/۷۴) رحمت دیگر که می فرماید به لوط داوری و دانش عطا کردیم… و در آیه ۷۵ می فرماید او را وارد رحمت خویش کردیم، نمی فرماید او رحمت است، رحمت شد. در اینجا می فرماید او را وارد رحمت خویش گرداندیم. این رحمت ویژه الهى بی حساب به کسى داده نمى‏شود، این شایستگى و صلاحیت لوط بود که او را مستحق چنین رحمتى ساخت و در اینجا مراد از” رحمت”، مقام ولایت و یا نبوت است.

دیگر خداوند رحمت خاص اوست که از آن به رحمت (رحیمیه) یاد می شود. این نوع رحمت ویژه بندگان صالح و فرمان بردار اوست

حضرات اسماعیل، ادریس، ذالکفل

دیگر از پیامبران الهى ” اسماعیل” و” ادریس” و” ذا الکفل” است که خداوند آنها از صابران و شکیبایان دانسته و می فرماید (وَ إِسْماعِیلَ وَ إِدْرِیسَ وَ ذَا الْکِفْلِ کُلٌّ مِنَ الصَّابِرِینَ).

هر یک از آنها در طول عمر خود در برابر دشمنان و یا مشکلات طاقت‏فرساى زندگى صبر و مقاومت به خرج دادند و هر یک الگویى بودند از استقامت و پایمردى.

سپس بزرگترین موهبت الهى را در برابر این صبر و استقامت براى آنان چنین بیان مى‏کند” ما آنها را در رحمت خود داخل کردیم، چرا که آنها از صالحان بودند” (وَ أَدْخَلْناهُمْ فِی رَحْمَتِنا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِینَ). (انبیاء/۸۶)

جالب اینکه نمى‏گوید ما رحمت خود را به آنها بخشیدیم، بلکه مى‏گوید:

آنان را در رحمت خود داخل کردیم.

سخن آخر

مواردی که از رحمت خداوندی در باره بزرگان یاد شد و موارد دیگر مانند حضرت ایوب، حضرت نوح و … همگی بیانگر یک اصل اساسی است و در آیه ” عَسى‏ رَبُّکُمْ أَنْ یَرْحَمَکُمْ” (الاسراء/۸) به این اصل اشاره شده است که ربوبیت خداى تعالى، اقتضاى آن را دارد و آن اصل این است که: بر بندگان خود- در صورتى که به مقتضاى خلقت خود مشى کنند- رحم کند و به سوى فطرتشان ارشاد نماید و این رحمت عام خداوندی است مگر اینکه از خط مرزى خلقت خود منحرف گشته و از راه فطرت بیرون شوند. پیامبران نیز بعد از پشت سر گذاردن ابتلائات و انجام رسالاتشان بود که شایستگی رحمت خاص خداوند را یافتند.

 

بخش قرآن تبیان


منابع:

۱) ترجمه تفسیر المیزان

۲) تفسیر نمونه

۳) مشکاه الأنوار / ترجمه عطاردى

۴) أصول الکافی / ترجمه مصطفوى / ج‏۳

۵) إرشاد القلوب / ترجمه سلگى  /  ج

۶) پاداش نیکیها و کیفر گناهان

۷) اندیشه قم

۸) سایت آوینی

ارسال دیدگاه

ایمیل شما نشر نخواهد شد

امارگیر سایت